Συνεντεύξεις

Ρωτάμε, απαντάνε!

Άρτεμις Αλκαλάη:« Η επαφή μου με τους επιζώντες από τα στρατόπεδα άλλαξε ριζικά τις ιεραρχίες μου »

Γράφει η Μίνα Μαύρου

«Ο θεατής θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα δικά του ερωτήματα κι αυτό αποτελεί μια από τις πολύ σημαντικές ιδιότητες της Τέχνης γενικότερα» τονίζει η πολυπράγμων εικαστικός Άρτεμις Αλκαλάη που από τις 12 Ιανουαρίου μέχρι τις 17 Φεβρουαρίου- μετά την παράταση που πήρε- μάς συγκινεί και μάς αφυπνίζει μέσα από την έκθεσή της «Εμμονές. Οbjets trouvés» στον πάντα φιλόξενο χώρο των Εκδόσεων Γαβριηλίδης, οι οποίες για 5η συνεχόμενη χρονιά αφιέρωσαν τον Ιανουάριο σε εκδηλώσεις Μνήμης για το Ολοκαύτωμα.

Κ. Αλκαλάη, από το 1999 με την έκθεση «ΜΝΗΜΗ», μια σειρά από μαριονέτες και γλυπτά από ύφασμα, φτάσατε το 2015 με πορτρέτα Ελλήνων Εβραίων επιζώντων από τα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης και καταναγκαστικής εργασίας (Άουσβιτς και Μπέργκεν Μπέλζεν) και από εκεί στο σήμερα με τη φωτογραφική σειρά των «Οbjets trouvés». Ουσιαστικά, μιλάμε για μία 20χρονη πορεία με σταθερό θεματικό κώδικα. Τι διακυμάνσεις έχει μέχρι στιγμής αυτό το ταξίδι;

Η δουλειά του 1999 με τίτλο «ΜΝΗΜΗ», ξεκίνησε σχεδόν τυχαία, με αφορμή το ενδιαφέρον μου για την κατασκευή μαριονέττας. Όταν άρχισα να δουλεύω με τα απαραίτητα υλικά – ξύλο, καρφιά, σχοινιά χαρτοπολτό και ανεπεξέργαστο καμβά, συνειδητοποίησα ότι αυτά τα φτωχά υλικά του εργαστηρίου κάθε καλλιτέχνη και τα γυμνά ακόμη κορμιά της κούκλας παρέπεμπαν σε εικόνες που όλοι μας έχουμε δει από τα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου.

Έτσι εξελίχτηκε η σειρά αυτή με στοιβαγμένες μαριονέττες και μικρά γλυπτά από λευκό καμβά. Ήταν πιο εύκολο για 'μένα να αποτυπώσω τα συναισθήματά μου μέσα από τα μάτια ενός αθώου παιδικού παιχνιδιού.

 Γι'αυτούς που έζησαν μαζί, γι'αυτούς που πέθαναν μαζί  1998
"Γι'αυτούς που έζησαν μαζί, γι'αυτούς που πέθαναν μαζί" 1998

Θεωρώντας ότι κατά κάποιο τρόπο έχω τελειώσει με το «ηθικό μου χρέος» -η οικογένεια μου μέτρησε μεγάλες απώλειες στα στρατόπεδα- συνέχισα με άλλες θεματικές.

Όμως λίγα χρόνια μετά, αντιλήφθηκα ότι έφτασε το μέστωμα του χρόνου, για να ασχοληθώ με τους ίδιους τους ανθρώπους, που βίωσαν αυτήν την άφατη εμπειρία.

Από το 2012 μέχρι σήμερα φωτογραφίζω και συνομιλώ με επιζώντες ΕλληνοΕβραίους από το Ολοκαύτωμα. Ταξιδεύω ανά την Ελλάδα και τον κόσμο, για να τους ακούσω και να καταγράψω τις ιστορίες τους. Ήδη, έχω συναντήσει 47 επιζώντες από το Άουσβιτς και 20 από το Μπέργκεν Μπέλζεν. Πρόκειται για ανθρώπους σε πολύ μεγάλη ηλικία πλέον. Πάρα πολλοί έχουν φύγει από τη ζωή. Είναι οι τελευταίες μαρτυρίες. Συνεχίζω όσο υπάρχουν και όσο υπάρχω….

Με τις φωτογραφίες «Εμμονές. Οbjets trouvés» η θεματική διευρύνεται.

Η βία, η φθορά η εγκατάλειψη και πάλι διαμεσολαβημένες μέσα από ένα παιδικό παιχνίδι. Μεταλλικά καλούπια για πλαστικές κούκλες υποκατάστατο της ανθρώπινης μορφής αποτελούν τα φωτογραφικό αντικείμενο, διαρθρωμένο σαν μια εγκατάσταση στο χώρο.

Ένα θέμα, όπως το Ολοκαύτωμα, ιδωμένο πια μέσα από τη ματιά της Τέχνης… αναρωτιέμαι… εξαγνίζει, εξαγριώνει ή καταθλίβει το δημιουργό ακόμη περισσότερο;

Η δημιουργική διαδικασία περνά από διαδικασίες ασυνείδητες μέχρι να έρθει στην επιφάνεια. Η τέχνη αφυπνίζει, σχολιάζει δύσκολα θέματα, θεραπεύει, επουλώνει, και λύνει αδιέξοδα… χωρίς λόγια. Η ανάγνωση του κάθενός μας είναι διαφορετική ανάλογα με τα βιώματά του και αυτός ο γόνιμος διάλογος έργου- καλλιτέχνη και κοινού μάς εμπλέκει και μας εμπλουτίζει όλους!

Μετά από όλη αυτή τη μακρόχρονη έρευνα, θα μπορούσε να πει κανείς ότι αντιμετωπίζετε τη ζωή διαφορετικά;

Η επαφή μου κυρίως με τους επιζώντες από τα στρατόπεδα άλλαξε ριζικά τις ιεραρχίες μου. Η δύναμή τους να επιστρέψουν στη ζωή και να μετατρέψουν τον θάνατο σε δημιουργία, αγάπη και οικογένεια δεν μπορεί να αφήσει κανέναν ανέπαφο.

Αλλά και η ενασχόληση με την ίδια την Τέχνη μάς ωθεί πάντα να βλέπουμε τα πράγματα από άλλη οπτική γωνία. Με όποιο τρόπο και να εμπλέκεται ο καθένας μας, είτε σα δημιουργός είτε σα θεατής...

Πείτε μου το πιο συγκινητικό σχόλιο που έχετε εισπράξει από την έκθεσή σας.

Δε θα σας μιλήσω για τα λόγια, γιατί είναι όλα πολύ σημαντικά κι αυτά που ειπώθηκαν κι αυτά που γράφτηκαν κι είμαι πραγματικά ευγνώμων για κάθε λέξη.

Παρατήρησα με την ίδια συγκίνηση το βλέμμα που αλλάζει, τον τόνο της φωνής, τη σιωπή.

 Οι Αδελφές Χρυσούλα Ελιασά και Φορτουνέ Γκανή από τα Γιάννενα στο Άουσβιτς  2014
"Οι Αδελφές Χρυσούλα Ελιασά και Φορτουνέ Γκανή από τα Γιάννενα στο Άουσβιτς" 2014

Εν έτει 2019 ο Έλληνας επισκέπτης, μέσα στο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο στο οποίο διαβιώνει, πώς αντιδράει στη θέα των «Οbjets trouvés»;

Πηγαίνω κάθε μέρα στον εκθεσιακό χώρο, για να συνομιλήσω με τους επισκέπτες που μπαίνουν στον κόπο να αφήσουν τις καθημερινές ασχολίες τους και για να ακούσω τα πολύτιμα σχόλια τους.

Γιατί το έργο λειτουργεί ανεξάρτητα από το δημιουργό του και από αυτό που ο ίδιος θεωρεί ότι εκπέμπει.

Παρατηρώ ότι η ανάγνωση αυτού του έργου είναι εύκολη και άμεση, οι κουβέντες μάς ταξιδεύουν στην ιστορία, στο χώρο και στο χρόνο κυκλικά, από το παρελθόν στο παρόν και πάλι από την αρχή του πολιτισμού μέχρι σήμερα- και εδώ και αλλού.

Αλλά και σε συναισθήματα και σκέψεις που αλλάζουν χροιά κάθε τόσο: απογοήτευση, φόβος και αγωνία για το παρόν, δύναμη για δράση και ελπίδα για το μέλλον.

Πόσες αναγνώσεις μπορεί να κάνει ένας επισκέπτης της έκθεσής σας, προκειμένου να απαντήσει στα απόκρυφα/σιωπηλά/μυστικά «γιατί» του, κ. Αλκαλάη;

 Half Human  2018
"Half Human" 2018

Αναπάντητα παραμένουν πολλά ερωτήματα γύρω από την ανθρώπινη δράση, είτε στην ιστορία είτε ακόμη και στην καλλιτεχνική δημιουργία. Ο θεατής καλείται να απαντήσει ή μάλλον θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα δικά του ερωτήματα κι αυτό αποτελεί μια από τις πολύ σημαντικές ιδιότητες του έργου τέχνης, της Τέχνης γενικώτερα!

Το πιο συγκλονιστικό έκθεμα των «Οbjets trouvés», κατά γενική ομολογία, είναι ο θύσανος με τα ξανθά σγουρά μαλλιά που ανήκει σε εσάς. Τι θέλετε να καταδείξετε με αυτό;

Ίσως γιατί σε αντίθεση με τις άλλες φωτογραφίες πρόκειται για το μοναδικό έργο που έχει σχέση με το ανθρώπινο σώμα.

Τα μαλλιά, η σημασία και ο συμβολισμός τους στην ιστορία του ανθρώπινου είδους, στην τέχνη και στα γράμματα, στην ψυχανάλυση στη θρησκεία, στην ιατρική κ.λ.π. έχουν μελετηθεί σε βάθος.

Έκοψα τα μαλλιά μου και τα φωτογράφισα πάνω σε ένα μικρό βάθρο, με αποτέλεσμα να λειτουργεί σαν ένα αφιέρωμα/ανάθημα στην ανθρώπινη παρουσία ή μάλλον απουσία. Ταυτόχρονα, με αυτή την αυτοπροσωπογραφία δηλώνω τη δική μου συμμετοχή στο ανθρώπινο δράμα, όποιο κι αν είναι αυτό.

Αν δεν ανήκατε στη δεύτερη γενιά του Ολοκαυτώματος, θα σας χαρακτήριζε άραγε αυτό το πάθος για τους επιζώντες Εβραίους;

Η ταυτότητά μας ή το σύνολο των ταυτοτήτων που μας απαρτίζουν επηρεάζουν άμεσα και έμμεσα την προσωπικότητά μας, τον τρόπο που λειτουργούμε, που αντιμετωπίζουμε καταστάσεις, που δημιουργούμε, που ζούμε εν τέλει...

Ποια θα είναι η συνέχεια αυτής της έκθεσης;

Είμαι κι εγώ εξίσου περίεργη !!!!

    ΟΛΕΣ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

    Άρτεμις Αλκαλάη:« Η επαφή μου με τους επιζώντες από τα στρατόπεδα άλλαξε ριζικά τις ιεραρχίες μου »
     Γι'αυτούς που έζησαν μαζί, γι'αυτούς που πέθαναν μαζί  1998
    Άρτεμις Αλκαλάη:« Η επαφή μου με τους επιζώντες από τα στρατόπεδα άλλαξε ριζικά τις ιεραρχίες μου »
     Οι Αδελφές Χρυσούλα Ελιασά και Φορτουνέ Γκανή από τα Γιάννενα στο Άουσβιτς  2014
     Half Human  2018
    Άρτεμις Αλκαλάη:« Η επαφή μου με τους επιζώντες από τα στρατόπεδα άλλαξε ριζικά τις ιεραρχίες μου »
    Μοιραστείτε το άρθρο:

    Σχολιάστε

    ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

    Aναστασία Έδεν: «Έχω δει να ασκείται λεκτική, ψυχολογική και σωματική βία και στο χώρο της μουσικής!»

    Γράφει η Λένα Λουλούδη Για το πρόσφατο περιστατικό με τον Στάθη Παναγιωτόπουλο, η ερμηνεύτρια ...

    Συνέχεια

    Δημήτρης Κτιστάκης: «Όταν επέστρεψα στην Ελλάδα, διαπίστωσα τη δίψα των μαθητών και των φοιτητών για μουσική»

    Γράφει η Μίνα Μαύρου Επιστρέφοντας στην Ελλάδα ύστερα από την πολύχρονη παραμονή του στη Γερμανία,...

    Συνέχεια

    Γιάννης Σκαρής: «Για να μπορέσεις να υπηρετήσεις το μπουζούκι, πρέπει να του δώσεις την ψυχή σου»

    Γράφει η Αρετή Κοκκίνου «Οι καιροί είναι δύσκολοι φίλε κι αδερφέ μου. Μην τα παρατάς...

    Συνέχεια

    Aγγέλω Σφέτσου: «Δεν υπάρχει τραγούδι χωρίς στίχο και στίχος χωρίς μουσική»

    Γράφει η Λένα Λουλούδη Κάποτε ο Γιάννης Σπανός την χειροφίλησε, όταν την πέτυχε στο καμαρίνι να...

    Συνέχεια

    Στάθης Άννινος: «Ο δημιουργικός μου εαυτός αντιστέκεται»

    Γράφει η Αρετή Κοκκίνου Με τη δουλειά του πιανίστα και συνθέτη Στάθη Άνιννου είχαμε ασχοληθεί και...

    Συνέχεια

    Αλεξανδρος Τζεφεράκος: «Η Δημοτική Ραδιοφωνία του πρώτου λιμανιού της Ευρώπης αξίζει και μπορεί τα καλύτερα!»

    Γράφει η Μίνα Μαύρου Είναι γιατρός, γέννημα θρέμμα Πειραιώτης, με το ραδιόφωνο του αυτοκινήτου του, μονίμως συντονισμένο...

    Συνέχεια

    Θάνος Σταυρίδης: «Στην Ελλάδα ζούμε στην παντοκρατορία του τραγουδιού, εντούτοις ο κόσμος είναι πια δεκτικός στην ορχηστρική μουσική»

    Γράφει η Ιλένια Χρίστου Φωτογραφίες: Σοφία Καμπλιώνη «…Όποτε νιώθω...

    Συνέχεια

    Bασίλης Τριάντης: «Τα μουσικά μου βιώματα είναι ένα ψηφιδωτό από μουσικές»

    Γράφει η Ιλένια Χρίστου «Όλοι κρύβουμε μέσα μας τον δικό μας Πορτολάνο που μας συντροφεύει, τον οποίο...

    Συνέχεια

    Kωνσταντίνα Πάλλα: «Θέλω να ταυτίζεται ο ακροατής με το τραγούδι μου»

    Γράφει η Μίνα Μαύρου Είναι η δεύτερη φορά που την συναντώ... Όχι ενόψει κάποιας εμφάνισής της, αλλά λόγω της κυκλοφορίας...

    Συνέχεια

    Ρούλα Τσέρνου: «Για να αγγίξεις την παραδοσιακή μουσική, χρειάζεται βίωμα, σκληρή δουλειά και ανοιγμένα αυτιά»

    Γράφει η Ιλένια Χρίστου Αν και χρόνια στο χώρο κυρίως του πολυφωνικού τραγουδιού και της παραδοσιακής μουσικής, παρά...

    Συνέχεια